Menu

Infraroodreflectografie (IRR)

Infroodreflectografie opname, zelfportret 1670 Jan Havicksz Steen
Opstelling van de Osiris camera op een x-y statief

Infraroodreflectografie (IRR)

De infrarood-reflectografie is in de jaren 60 van de vorige eeuw ‘ontdekt’ door J.R.J. van Asperen de Boer, destijds verbonden aan het Centraal Laboratorium van Onderzoek van Voorwerpen van Kunst en Wetenschap (C L voor O V K en W ofwel: het CL). Lees hier het interview met van Asperen de Boer en A. Wallert uit het VNK Bulletin 2014.

Door met een infrarood gevoelige videocamera kunstwerken te onderzoeken kan er een infraroodbeeld worden vastgelegd, het infrarood-reflectogram.

De infrarood gevoeligheid van deze videocamera (vidicon) is veel hoger dan van infrarood gevoelige film (± 900nm) en infrarood gevoelige digitale camera’s (± 1100nm). De infrarood gevoeligheid van de videocamera loopt tot ± 2100nm. De tegenwoordig veel voor IRR gebruikte digitale InGaAs sensoren lopen tot ± 1700-1800 nm.

Sinds kort werk ik met de Osiris IRR camera. De Osiris is een 16 mp camera, dit geeft een relatief hoge resolutie. De bestanden zijn ± 45mb maar door met een speciaal ontworpen X/Y statief te werken kunnen er naadloze serieopnamen worden gemaakt om een hogere resolutie te verkrijgen.

Golflengtes

Infraroodstraling heeft door zijn eigenschappen het vermogen door bepaalde pigmenten heen te dringen, deze zijn min of meer ‘transparant’ voor bepaalde golflengtes in het infraroodgebied van het spectrum (zoals helder glas transparant is voor zichtbaar licht).

Sommige materialen zijn transparanter voor infraroodstraling met een langere golflengte (blauwe en groene pigmenten) en andere materialen zijn transparanter voor infraroodstraling met een kortere golflengte (rode en gele pigmenten).

Met een infrarood-reflectografie systeem kan infraroodstraling met een langere golflengte beter worden vastgelegd dan met een infrarood foto-camera. Infraroodstraling dringt door bovenliggende lagen heen en wordt door de onderliggende lagen geabsorbeerd (carbon/koolstof houdende materialen) en gereflecteerd (gronderingen o.a. van lood- en zinkwit).

Schetsen onder de schildering worden duidelijk.
Winterlandschap, IRR opname.
Winterlandschap detail, IRR opname.

Voor- en nadelen

Het voordeel van de IRR boven de IR fotografie, buiten z’n hogere gevoeligheid, is dat het beeld ‘real’ time op een monitor kan worden bekeken. Infrarood-reflectografie wordt evenals infraroodfotografie gebruikt om ondertekeningen en onderschilderingen bij m.n. schilderijen te onderzoeken.
Nadeel van het IRR systeem is dat de resolutie over het algemeen erg laag is en dat er dus veel deelopnamen moeten worden gemaakt om een object in z’n geheel op te nemen met voldoende resolutie.